این یعنی چه
یک نیمهٔ لگن بالاتر از دیگری در ایستادن، با شانه‌های نامتقارن.
از کجا می‌آید
اختلاف طول اندام یا عدم تعادل عضلات کنارهٔ تنه و لگن.
چطور اندازهگیری میشود
این ناهنجاری روی نمای روبه‌رو و در صفحهٔ روبه‌رو (فرونتال) اندازهگیری میشود. اندازه‌گیریِ تعیین‌کننده یک طرف لگن بالاتر (اریبی لگن) است، و از بیشتر از ۲° بهعنوان یافته گزارش میشود. عدد از روی لندمارک‌های همان عکس محاسبه میشود — نه برآورد چشمی، و نه مقایسه با یک عکس نمونه.
عددها یعنی چه
| اندازه | درجه |
|---|---|
| تا ۲° | در محدودهٔ طبیعی |
| ۲–۴° | اریبی خفیف لگن |
| ۴–۶° | اریبی متوسط لگن |
| ۶° و بیشتر | اریبی شدید لگن |
منبع باندها: Photographic inter-ASIS line from horizontal
چه چیزهایی معمولاً همراهش دیده میشود
- کجی ستون فقرات (زاویهٔ کاب) — بیشتر از ۱۰°
- یک شانه بالاتر (تیلت آکرومیال) — بیشتر از ۲°
این‌ها خودشان تشخیص نیستند. وقتی کنار هم بیایند، یافته را محکم‌تر می‌کنند؛ وقتی نیایند، ردش نمی‌کنند — چیزی که اندازه گرفته نشده نه له است نه علیه.
چه چیزی قطعی‌اش می‌کند
اختلاف طول پا، ضعف سرینی میانی و کانتراکچر نزدیککنندهها سه علت شایع آناند و با متر، تست ترندلنبورگ و تست اوبر از هم جدا میشوند.
چرخش جانبی لگن — اول باید دید از کجا می‌آید
یک لگنِ نه‌کاملاً‌تراز، به‌خودی‌خود یافتهٔ نگران‌کننده‌ای نیست. آنچه اهمیت دارد این است که از کجا می‌آید — و دو منشأِ کاملاً متفاوت دارد.
منشأ اول: اختلاف طول اندام
نوتسون [۱] با روش‌های دقیق رادیوگرافی نشان داد اختلافِ آناتومیکِ طول پا در ۹۰ درصد افراد وجود دارد، با میانگین ۵٫۲ میلی‌متر. یعنی وجودِ اختلاف چیزی را توضیح نمی‌دهد؛ اندازه‌اش توضیح میدهد — و برای بیشترِ افراد تا حدودِ ۲۰ میلی‌متر اهمیت بالینی پیدا نمی‌کند.
منشأ دوم: عملکردی، نه استخوانی
بخش دوم همان مرور [۲] می‌گوید «پای کوتاهِ عملکردی» — آنچه در حالت خوابیده و بدون بار دیده میشود — پدیده‌ای متفاوت است و ممکن است از پرکاریِ عضلات بالای لگن بیاید. این دو در ایستادن با هم تداخل می‌کنند و در خوابیده نه.
⚠️ و ترتیبِ کار از همین درمی‌آید: عدم تقارنِ عملکردی باید پیش از هر درمانی برای اختلافِ آناتومیک برطرف شود. برعکسش یعنی جبرانِ چیزی که استخوان نبوده — مثلاً بالابرِ کفشی برای اختلافی که وجود ندارد.
و اندازهٔ چرخش، دردمند را از بی‌درد جدا نکرد
فان [۳] با رادیوگرافیِ وضعیتی، چرخشِ لگن و زاویهٔ قاعدهٔ ساکروم را در ۹۳ نفر با کمردردِ مزمن و ۷۶ نفر بدونِ آن سنجید. هیچ تفاوت آماریِ معناداری میان دو گروه پیدا نشد.
⚠️ و نتیجه‌گیریِ خودش، صادقانه‌ترین بخشِ مقاله است: بالابرِ پاشنه برای اصلاحِ چرخشِ لگن استفاده میشود و بیشترِ بیمارانشان دست‌کم مقداری بهبود گزارش می‌کنند — ولی چون اندازهٔ چرخش در دو گروه یکسان است، عاملِ دیگری باید توضیح دهد چه کسی سود می‌برد. یعنی درمان ممکن است کار کند بی‌آنکه سازوکارش همانی باشد که فرض میشود.
و عدم تقارن، خودش هنجار است
هرینگتون [۴] در ۱۲۰ فرد بی‌علامت اختلافِ معنادارِ چپ و راست در زاویهٔ لگنِ مردان پیدا کرد. یعنی تقارنِ کامل چیزی نیست که در جمعیتِ سالم انتظارش را داشته باشیم.
⚠️ آنچه بررسی می‌خواهد: چرخشِ لگنی که با درد، لنگش، یا تغییرِ تازه در الگوی راه‌رفتن همراه باشد — نه صرفِ نامتقارن‌بودنِ عدد.
منابع
- Knutson GA. Anatomic and functional leg-length inequality: a review and recommendation for clinical decision-making. Part I, anatomic leg-length inequality: prevalence, magnitude, effects and clinical significance. Chiropr Osteopat. 2005;13:11. PMID 16026625 · DOI 10.1186/1746-1340-13-11
- Knutson GA. Anatomic and functional leg-length inequality: a review and recommendation for clinical decision-making. Part II, the functional or unloaded leg-length asymmetry. Chiropr Osteopat. 2005;13:12. PMID 16080787 · DOI 10.1186/1746-1340-13-12
- Fann AV. The prevalence of postural asymmetry in people with and without chronic low back pain. Arch Phys Med Rehabil. 2002;83(12):1736–1738. PMID 12474179 · DOI 10.1053/apmr.2002.35653
- Herrington L. Assessment of the degree of pelvic tilt within a normal asymptomatic population. Man Ther. 2011;16(6):646–648. PMID 21658988 · DOI 10.1016/j.math.2011.04.006
برنامهٔ تمرینی
یک سمت لگن پایین‌تر است. سرینی میانی سمت افتاده ضعیف و مربع کمری سمت بالا کوتاه است.
مرحله‌ها با معیار جلو می‌روند، نه با تقویم:
- مرحلهٔ ۱ — باز کردن و بیدار کردن — هفتهٔ ۱ تا ۴: رهاسازی TFL و کنارهٔ ران، کشش مربع کمری
رفتن به مرحلهٔ بعد: وقتی حرکت بدون درد و بدون جبران انجام شود، و کشش دیگر محدودکننده نباشد. - مرحلهٔ ۲ — کنترل — هفتهٔ ۳ تا ۸: کشش مربع کمری، کلم‌شل (سرینی میانی)، دور کردن ران به پهلو خوابیده (سرینی میانی)، راه‌رفتن با کش (ابداکتورها)، پلانک پهلو
رفتن به مرحلهٔ بعد: وقتی عضلهٔ هدف در کل دامنه احساس شود و اجرا در ست آخر هم مثل ست اول باشد. - مرحلهٔ ۳ — بار و یکپارچگی — هفتهٔ ۶ تا ۱۶: کلم‌شل (سرینی میانی)، دور کردن ران به پهلو خوابیده (سرینی میانی)، راه‌رفتن با کش (ابداکتورها)، پلانک پهلو، تعادل و اسکات تک‌پا
رفتن به مرحلهٔ بعد: وقتی الگوی اصلاح‌شده در حرکت روزمره و زیر خستگی هم بماند.
هر جلسه ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، ۶ تا ۷ بار در هفته، دست‌کم ۱۶ هفته. (بر پایهٔ مطالعه)
این نمونه برای درجهٔ «متوسط» است؛ مدتِ هر مرحله با درجهٔ اندازه‌گیری‌شده کوتاه یا بلند میشود و برنامهٔ هر کس بعد از ارزیابی، با توجه به بیماری‌ها و محدودیت‌های خودش نوشته میشود. اگر حرکتی درد ایجاد کرد، آن را ادامه ندهید و با مرکز تماس بگیرید. رنگ عضله در انیمیشن‌ها: نارنجی در حال کار، آبی در حال کشش، زرد انقباض ایستا.
هر عددی که در این صفحه آمده روی سطح پوست در یک عکس اندازهگیری میشود. این با اندازهگیری روی گرافی یکی نیست: با آن همبستگی دارد و جایش را نمیگیرد. هر جا تصمیم به گرافی وابسته باشد، این صفحه و خودِ گزارش همان را می‌گویند.
در این مرکز چه اتفاقی می‌افتد
ارزیابی با سه عکس ایستاده شروع میشود — روبه‌رو، جانبی و پشت. همهٔ زاویه‌ها روی همان عکس‌ها اندازهگیری میشوند، گزارش عدد و درجهٔ هرکدام را می‌نویسد، و برنامهٔ تمرین از روی همان عددها بسته میشود نه از روی یک الگوی آماده. آنالیز پاسچر کل مسیر را توضیح میدهد، و ارزیابی آنلاین را میشود همین حالا از روی عکس خودتان شروع کرد.
پرسش‌های پرتکرار
اریبی لگن از چند درجه شروع میشود؟
وقتی یک طرف لگن بالاتر (اریبی لگن) بیشتر از ۲° باشد، بهعنوان یافته گزارش میشود. باند «اریبی خفیف لگن» از همینجا شروع میشود. مبنای این باندها: Photographic inter-ASIS line from horizontal
آیا از روی عکس میشود اریبی لگن را تشخیص داد؟
عکس، عدد میدهد — و عدد چیزی است که بیشتر ارزیابیها ندارند. ولی این اندازهگیری روی سطح پوست است و جای گرافی را نمیگیرد. اختلاف طول پا، ضعف سرینی میانی و کانتراکچر نزدیککنندهها سه علت شایع آناند و با متر، تست ترندلنبورگ و تست اوبر از هم جدا میشوند.
شدیدترین حالت اریبی لگن چه اسمی دارد؟
بدترین باند در این جدول «اریبی شدید لگن» است. درجه در گزارش کنار خودِ عدد چاپ میشود، پس همیشه معلوم است که این کلمه از کدام اندازهگیری درآمده.