مرکز تخصصی بیومکانیک و حرکات اصلاحی دکتر خوش‌باطن آنالیز حرکت، غربالگری و طراحی کفی اختصاصی
ناهنجاری‌های پاسچر

کمر صاف چیست و چطور اندازه‌گیری می‌شود

گودی کمر (لوردوز لومبار) کمتر از ۲۰° به‌عنوان یافته گزارش می‌شود. این صفحه همان آستانه، همان باندهای درجه‌بندی و همان منبعی را می‌آورد که گزارش این مرکز با آن‌ها نمره می‌دهد.

این یعنی چه

کمر بدون قوس طبیعی، با خستگی زودرس در ایستادن.

از کجا می‌آید

چرخش خلفی لگن از کوتاهی همسترینگ همراه با ضعف بازکننده‌های کمر.

چطور اندازه‌گیری می‌شود

این ناهنجاری روی نمای جانبی و در صفحهٔ کناری (ساجیتال) اندازه‌گیری می‌شود. اندازه‌گیریِ تعیین‌کننده گودی کمر (لوردوز لومبار) است، و از کمتر از ۲۰° به‌عنوان یافته گزارش می‌شود. عدد از روی لندمارک‌های همان عکس محاسبه می‌شود — نه برآورد چشمی، و نه مقایسه با یک عکس نمونه.

عددها یعنی چه

اندازهدرجه
۲۰° و بیشتردر محدودهٔ طبیعی
۱۵–۲۰°صافی خفیف کمر
۱۰–۱۵°صافی متوسط کمر
۱۰° و کمترصافی شدید کمر

منبع باندها: Conventional 20-45° lumbar window; surface measurement

چه چیزهایی معمولاً همراهش دیده می‌شود

  • لگن به جلو یا عقب چرخیده (تیلت ساجیتال لگن)

این‌ها خودشان تشخیص نیستند. وقتی کنار هم بیایند، یافته را محکم‌تر می‌کنند؛ وقتی نیایند، ردش نمی‌کنند — چیزی که اندازه گرفته نشده نه له است نه علیه.

چه چیزی قطعی‌اش می‌کند

کوتاهی همسترینگ لگن را به عقب می‌چرخاند؛ تست پوپلیتئال و SLR آن را می‌سنجند.

صافی کمر — و آنچه ۵۴ مطالعه دربارهٔ شکلِ انحنا گفتند

صافیِ کمر یعنی گودیِ طبیعیِ کمر کمتر از محدودهٔ مرجع است. پرسشِ بعدیِ هرکسی این است: «یعنی کمرم درد می‌گیرد؟» جوابِ صادقانه پیچیده‌تر از بله و خیر است.

مرور نظام‌مندی که مستقیم همین را پرسید

کریستنسن و هارتویگسن [۱] ۵۴ مطالعهٔ اپیدمیولوژیک را بررسی کردند تا ببینند انحناهای ساجیتالِ ستون فقرات با سلامت ارتباطی دارند یا نه. نتیجه‌شان:

«هیچ شاهد قویِ ارتباطی میان انحناهای ساجیتال و هیچ‌کدام از پیامدهای سلامت، از جمله درد ستون فقرات، پیدا نشد.» و اضافه می‌کنند مطالعه‌های واردشده عموماً کیفیت روش‌شناختیِ پایینی داشتند.

⚠️ برای انصاف، نیمهٔ دیگرش هم باید گفته شود: شواهدی با سطح متوسط برای ارتباط با چهار پیامد یافتند — اختلال مفصل گیجگاهی-فکی، افتادگی اندام لگنی، عملکرد روزانه، و مرگ. ولی خودشان می‌نویسند این ارتباط‌ها بعید است علّی باشند.

پس این عدد به چه درد می‌خورد

به دردِ مقایسه با خودتان، نه پیش‌بینیِ درد. اگر برنامه‌ای شروع می‌کنید، این عدد نقطهٔ شروع است و هشت تا دوازده هفته بعد می‌شود دوباره گرفتش. آنچه این عدد نیست، حکمی دربارهٔ آیندهٔ کمرِ شماست.

⚠️ اگر کمردرد دارید، منشأش از معاینه پیدا می‌شود. صفحه‌ای که بگوید «کمرت صاف است، برای همین درد داری»، چیزی گفته که همین مرور پشتش نایستاده.

منابع

  1. Christensen ST, Hartvigsen J. Spinal curves and health: a systematic critical review of the epidemiological literature dealing with associations between sagittal spinal curves and health. J Manipulative Physiol Ther. 2008;31(9):690–714. PMID 19028253 · DOI 10.1016/j.jmpt.2008.10.004

شواهد دربارهٔ همین موضوع

خلاصهٔ مقاله‌هایی که این ناهنجاری را سنجیده‌اند — با عددهایشان و با محدودیت‌هایشان.

برنامهٔ تمرینی

لگن به عقب چرخیده و قوس کمر صاف شده است. پروتکل: (۱) کشش همسترینگِ کوتاه که لگن را به عقب می‌کشد؛ (۲) تقویت چهارسر و فلکسورهای ران — بالا آوردن پای صاف، رکتوس فموریس را کار می‌کند که تنها سرِ چهارسر است که از مفصل ران هم می‌گذرد و لگن را به جلو می‌چرخاند؛ (۳) تقویت اکستنسورهای کمر؛ (۴) نگه‌داشتن لگن خنثی روی ران در هیپ هینج و در ایستادن. هر حرکتی که لگن را بیشتر جمع کند — پل با «اول جمع کن»، دد باگ با «کمر را به زمین بچسبان» — در این برنامه نیست.

مرحله‌ها با معیار جلو می‌روند، نه با تقویم:

  1. مرحلهٔ ۱ — باز کردن و بیدار کردن — هفتهٔ ۱ تا ۴: کشش همسترینگ، کشش همسترینگ به پشت خوابیده
    رفتن به مرحلهٔ بعد: وقتی حرکت بدون درد و بدون جبران انجام شود، و کشش دیگر محدودکننده نباشد.
  2. مرحلهٔ ۲ — کنترل — هفتهٔ ۳ تا ۸: کشش همسترینگ، کشش همسترینگ به پشت خوابیده، بالا آوردن پای صاف (تقویت چهارسر)، بالا آوردن ران (تقویت فلکسور ران)، اکستنشن تنه در دمر
    رفتن به مرحلهٔ بعد: وقتی عضلهٔ هدف در کل دامنه احساس شود و اجرا در ست آخر هم مثل ست اول باشد.
  3. مرحلهٔ ۳ — بار و یکپارچگی — هفتهٔ ۶ تا ۱۶: بالا آوردن پای صاف (تقویت چهارسر)، بالا آوردن ران (تقویت فلکسور ران)، اکستنشن تنه در دمر، الگوی هیپ هینج، بازنشانی ایستادن
    رفتن به مرحلهٔ بعد: وقتی الگوی اصلاح‌شده در حرکت روزمره و زیر خستگی هم بماند.

هر جلسه ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، ۶ تا ۷ بار در هفته، دست‌کم ۱۶ هفته. (بر پایهٔ مطالعه)

۲ — کشش و افزایش طول
کشش همسترینگ
زانو کمی باز، از لگن خم شوید نه از کمر. پشت زانو باید بکشد.
در حال کشش
کارآزمایی یا مرور نظام‌مند
۳ × ۳۰ ثانیه، هر سمت
کشش همسترینگ به پشت خوابیده
به پشت، یک پا صاف روی زمین. حوله یا کشی را دور کف پای دیگر بیندازید و با آن پای صاف را آرام بالا بکشید تا کشش پشت ران حس شود؛ شانه‌ها، لگن و پای روی زمین جابه‌جا نشوند.
در حال کشش
کارآزمایی یا مرور نظام‌مند
۲ × ۳۰ ثانیه، هر سمت
۳ — فعال‌سازی عضلات ضعیف
بالا آوردن پای صاف (تقویت چهارسر)
طاق‌باز، پای دیگر خم و کف پا روی زمین. جلوی ران را سفت کنید تا زانو کاملاً صاف شود، پا را تا هم‌ارتفاع زانوی مقابل بالا بیاورید، سه ثانیه نگه دارید و آرام پایین بیاورید. زانو در تمام حرکت صاف بماند و کمر به زمین فشار داده نشود.
در حال انقباضانقباض ایستا (ایزومتریک)
کتاب مرجع
۳ × ۱۲، ۳ ثانیه، هر سمت
بالا آوردن ران (تقویت فلکسور ران)
کنار دیوار بایستید و با یک دست تکیه کنید. ران را بالاتر از خط لگن بیاورید بی‌آنکه تنه به عقب خم شود یا کمر گرد شود؛ پنج ثانیه نگه دارید و آرام پایین بیاورید.
در حال انقباض
کتاب مرجع
۳ × ۸، ۵ ثانیه، هر سمت
اکستنشن تنه در دمر
دمر، دست‌ها کنار بدن و کف‌ها رو به سقف. سینه را چند سانتی‌متر از زمین بلند کنید، چانه کمی عقب و نگاه به زمین؛ سه ثانیه نگه دارید. سر را به عقب خم نکنید.
در حال انقباض
کارآزمایی یا مرور نظام‌مند
۳ × ۱۰، ۳ ثانیه
۴ — یکپارچه‌سازی حرکتی
الگوی هیپ هینج
با چوب پشت سر، لگن را به عقب ببرید و کمر را خنثی نگه دارید. سه نقطهٔ تماس نباید جدا شود.
انقباض ایستا (ایزومتریک)
کتاب مرجع
۳ × ۱۲
بازنشانی ایستادن
هر ساعت یک بار: وزن روی وسط پا، دنده‌ها روی لگن، چانه عقب، شانه‌ها آزاد. ده ثانیه نگه دارید.
کتاب مرجع
۸، ۱۰ ثانیه

این نمونه برای درجهٔ «متوسط» است؛ مدتِ هر مرحله با درجهٔ اندازه‌گیری‌شده کوتاه یا بلند می‌شود و برنامهٔ هر کس بعد از ارزیابی، با توجه به بیماری‌ها و محدودیت‌های خودش نوشته می‌شود. اگر حرکتی درد ایجاد کرد، آن را ادامه ندهید و با مرکز تماس بگیرید. رنگ عضله در انیمیشن‌ها: نارنجی در حال کار، آبی در حال کشش، زرد انقباض ایستا.

هر عددی که در این صفحه آمده روی سطح پوست در یک عکس اندازه‌گیری می‌شود. این با اندازه‌گیری روی گرافی یکی نیست: با آن همبستگی دارد و جایش را نمی‌گیرد. هر جا تصمیم به گرافی وابسته باشد، این صفحه و خودِ گزارش همان را می‌گویند.

در این مرکز چه اتفاقی می‌افتد

ارزیابی با سه عکس ایستاده شروع می‌شود — روبه‌رو، جانبی و پشت. همهٔ زاویه‌ها روی همان عکس‌ها اندازه‌گیری می‌شوند، گزارش عدد و درجهٔ هرکدام را می‌نویسد، و برنامهٔ تمرین از روی همان عددها بسته می‌شود نه از روی یک الگوی آماده. آنالیز پاسچر کل مسیر را توضیح می‌دهد، و ارزیابی آنلاین را می‌شود همین حالا از روی عکس خودتان شروع کرد.

پرسش‌های پرتکرار

کمر صاف از چند درجه شروع می‌شود؟

وقتی گودی کمر (لوردوز لومبار) کمتر از ۲۰° باشد، به‌عنوان یافته گزارش می‌شود. باند «صافی خفیف کمر» از همین‌جا شروع می‌شود. مبنای این باندها: Conventional 20-45° lumbar window; surface measurement

آیا از روی عکس می‌شود کمر صاف را تشخیص داد؟

عکس، عدد می‌دهد — و عدد چیزی است که بیشتر ارزیابی‌ها ندارند. ولی این اندازه‌گیری روی سطح پوست است و جای گرافی را نمی‌گیرد. کوتاهی همسترینگ لگن را به عقب می‌چرخاند؛ تست پوپلیتئال و SLR آن را می‌سنجند.

شدیدترین حالت کمر صاف چه اسمی دارد؟

بدترین باند در این جدول «صافی شدید کمر» است. درجه در گزارش کنار خودِ عدد چاپ می‌شود، پس همیشه معلوم است که این کلمه از کدام اندازه‌گیری درآمده.

نوبت ارزیابی بگیرید

ارزیابی حضوری در کلینیک قوچان، خراسان رضوی انجام می‌شود؛ ارزیابی اولیهٔ آنلاین را از هر شهری می‌توانید انجام دهید. برای هماهنگی وقت یا پرسیدن سؤال، تماس بگیرید یا گزارش و عکس‌هایتان را در واتساپ بفرستید.

آدرس: خراسان رضوی، قوچان، خیابان نیکویی، مجتمع پارسه، واحد ۳ · نمایش روی نقشه
ساعات کاری: شنبه تا چهارشنبه ۹ تا ۲۰ · پنجشنبه ۹ تا ۱۴