مرکز تخصصی بیومکانیک و حرکات اصلاحی دکتر خوش‌باطن آنالیز حرکت، غربالگری و طراحی کفی اختصاصی
ناهنجاری‌های پاسچر

چرخش خلفی لگن چیست و چطور اندازه‌گیری می‌شود

لگن به جلو یا عقب چرخیده (تیلت ساجیتال لگن) بیشتر از ۰° به‌عنوان یافته گزارش می‌شود. این صفحه همان آستانه، همان باندهای درجه‌بندی و همان منبعی را می‌آورد که گزارش این مرکز با آن‌ها نمره می‌دهد.

این یعنی چه

لگن چرخیده به عقب با کمر صاف و باسن جمع‌شده.

از کجا می‌آید

کوتاهی همسترینگ و عضلات شکم همراه با ضعف بازکننده‌های کمر.

چطور اندازه‌گیری می‌شود

این ناهنجاری روی نمای جانبی و در صفحهٔ کناری (ساجیتال) اندازه‌گیری می‌شود. اندازه‌گیریِ تعیین‌کننده لگن به جلو یا عقب چرخیده (تیلت ساجیتال لگن) است، و از بیشتر از ۰° به‌عنوان یافته گزارش می‌شود. عدد از روی لندمارک‌های همان عکس محاسبه می‌شود — نه برآورد چشمی، و نه مقایسه با یک عکس نمونه.

عددها یعنی چه

اندازهدرجه
تا ۰°در محدودهٔ طبیعی
۰–۵°چرخش خلفی خفیف
۵–۱۰°چرخش خلفی متوسط
۱۰° و بیشترچرخش خلفی شدید

منبع باندها: Herrington L, Man Ther 2011;16:646-8

چه چیزهایی معمولاً همراهش دیده می‌شود

  • گودی کمر (لوردوز لومبار) — کمتر از ۲۰°

این‌ها خودشان تشخیص نیستند. وقتی کنار هم بیایند، یافته را محکم‌تر می‌کنند؛ وقتی نیایند، ردش نمی‌کنند — چیزی که اندازه گرفته نشده نه له است نه علیه.

چه چیزی قطعی‌اش می‌کند

کوتاهی همسترینگ و ضعف بازکننده‌های کمر؛ تست پوپلیتئال.

تیلت خلفی لگن — کم‌تکرارترین حالت

برخلاف تیلت قدامی که در بیشترِ آدم‌های بی‌علامت دیده می‌شود، تیلت خلفی حالتِ کم‌تکراری است.

عددها

هرینگتون [۱] زاویهٔ لگن ۱۲۰ فرد سالم و بی‌علامت را اندازه گرفت. توزیعش این بود:

  • تیلت قدامی: ۸۵٪ مردان، ۷۵٪ زنان
  • خنثی: ۹٪ مردان، ۱۸٪ زنان
  • تیلت خلفی: ۶٪ مردان، ۷٪ زنان

یعنی تیلت خلفی در حدود یک‌پانزدهمِ افرادِ بی‌علامت دیده می‌شود. کم‌تکرار بودن یعنی «کمتر دیده می‌شود»، نه «بیمار است» — همان‌طور که پرتکرار بودنِ تیلت قدامی هم آن را سالم نمی‌کند.

چه چیزی این عدد را معنادار می‌کند

⚠️ هرینگتون خودش می‌نویسد که دادهٔ هنجارِ کمی در ادبیات هست تا بشود یافته‌های جمعیتِ دردمند را با آن مقایسه کرد. پس یک عددِ تنها، بدونِ علامت و بدونِ بقیهٔ زنجیرهٔ حرکتی، تصمیمِ درمانی نمی‌سازد.

تیلت خلفیِ تازه در بزرگسالی، به‌ویژه همراه با کمردرد یا تغییر الگوی راه‌رفتن، ارزش بررسی دارد.

منابع

  1. Herrington L. Assessment of the degree of pelvic tilt within a normal asymptomatic population. Man Ther. 2011;16(6):646–648. PMID 21658988 · DOI 10.1016/j.math.2011.04.006

برنامهٔ تمرینی

لگن به عقب چرخیده و قوس کمر صاف شده است. پروتکل: (۱) کشش همسترینگِ کوتاه که لگن را به عقب می‌کشد؛ (۲) تقویت چهارسر و فلکسورهای ران — بالا آوردن پای صاف، رکتوس فموریس را کار می‌کند که تنها سرِ چهارسر است که از مفصل ران هم می‌گذرد و لگن را به جلو می‌چرخاند؛ (۳) تقویت اکستنسورهای کمر؛ (۴) نگه‌داشتن لگن خنثی روی ران در هیپ هینج و در ایستادن. هر حرکتی که لگن را بیشتر جمع کند — پل با «اول جمع کن»، دد باگ با «کمر را به زمین بچسبان» — در این برنامه نیست.

مرحله‌ها با معیار جلو می‌روند، نه با تقویم:

  1. مرحلهٔ ۱ — باز کردن و بیدار کردن — هفتهٔ ۱ تا ۴: کشش همسترینگ، کشش همسترینگ به پشت خوابیده
    رفتن به مرحلهٔ بعد: وقتی حرکت بدون درد و بدون جبران انجام شود، و کشش دیگر محدودکننده نباشد.
  2. مرحلهٔ ۲ — کنترل — هفتهٔ ۳ تا ۸: کشش همسترینگ، کشش همسترینگ به پشت خوابیده، بالا آوردن پای صاف (تقویت چهارسر)، بالا آوردن ران (تقویت فلکسور ران)، اکستنشن تنه در دمر
    رفتن به مرحلهٔ بعد: وقتی عضلهٔ هدف در کل دامنه احساس شود و اجرا در ست آخر هم مثل ست اول باشد.
  3. مرحلهٔ ۳ — بار و یکپارچگی — هفتهٔ ۶ تا ۱۶: بالا آوردن پای صاف (تقویت چهارسر)، بالا آوردن ران (تقویت فلکسور ران)، اکستنشن تنه در دمر، الگوی هیپ هینج، بازنشانی ایستادن
    رفتن به مرحلهٔ بعد: وقتی الگوی اصلاح‌شده در حرکت روزمره و زیر خستگی هم بماند.

هر جلسه ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، ۶ تا ۷ بار در هفته، دست‌کم ۱۶ هفته. (بر پایهٔ مطالعه)

۲ — کشش و افزایش طول
کشش همسترینگ
زانو کمی باز، از لگن خم شوید نه از کمر. پشت زانو باید بکشد.
در حال کشش
کارآزمایی یا مرور نظام‌مند
۳ × ۳۰ ثانیه، هر سمت
کشش همسترینگ به پشت خوابیده
به پشت، یک پا صاف روی زمین. حوله یا کشی را دور کف پای دیگر بیندازید و با آن پای صاف را آرام بالا بکشید تا کشش پشت ران حس شود؛ شانه‌ها، لگن و پای روی زمین جابه‌جا نشوند.
در حال کشش
کارآزمایی یا مرور نظام‌مند
۲ × ۳۰ ثانیه، هر سمت
۳ — فعال‌سازی عضلات ضعیف
بالا آوردن پای صاف (تقویت چهارسر)
طاق‌باز، پای دیگر خم و کف پا روی زمین. جلوی ران را سفت کنید تا زانو کاملاً صاف شود، پا را تا هم‌ارتفاع زانوی مقابل بالا بیاورید، سه ثانیه نگه دارید و آرام پایین بیاورید. زانو در تمام حرکت صاف بماند و کمر به زمین فشار داده نشود.
در حال انقباضانقباض ایستا (ایزومتریک)
کتاب مرجع
۳ × ۱۲، ۳ ثانیه، هر سمت
بالا آوردن ران (تقویت فلکسور ران)
کنار دیوار بایستید و با یک دست تکیه کنید. ران را بالاتر از خط لگن بیاورید بی‌آنکه تنه به عقب خم شود یا کمر گرد شود؛ پنج ثانیه نگه دارید و آرام پایین بیاورید.
در حال انقباض
کتاب مرجع
۳ × ۸، ۵ ثانیه، هر سمت
اکستنشن تنه در دمر
دمر، دست‌ها کنار بدن و کف‌ها رو به سقف. سینه را چند سانتی‌متر از زمین بلند کنید، چانه کمی عقب و نگاه به زمین؛ سه ثانیه نگه دارید. سر را به عقب خم نکنید.
در حال انقباض
کارآزمایی یا مرور نظام‌مند
۳ × ۱۰، ۳ ثانیه
۴ — یکپارچه‌سازی حرکتی
الگوی هیپ هینج
با چوب پشت سر، لگن را به عقب ببرید و کمر را خنثی نگه دارید. سه نقطهٔ تماس نباید جدا شود.
انقباض ایستا (ایزومتریک)
کتاب مرجع
۳ × ۱۲
بازنشانی ایستادن
هر ساعت یک بار: وزن روی وسط پا، دنده‌ها روی لگن، چانه عقب، شانه‌ها آزاد. ده ثانیه نگه دارید.
کتاب مرجع
۸، ۱۰ ثانیه

این نمونه برای درجهٔ «متوسط» است؛ مدتِ هر مرحله با درجهٔ اندازه‌گیری‌شده کوتاه یا بلند می‌شود و برنامهٔ هر کس بعد از ارزیابی، با توجه به بیماری‌ها و محدودیت‌های خودش نوشته می‌شود. اگر حرکتی درد ایجاد کرد، آن را ادامه ندهید و با مرکز تماس بگیرید. رنگ عضله در انیمیشن‌ها: نارنجی در حال کار، آبی در حال کشش، زرد انقباض ایستا.

هر عددی که در این صفحه آمده روی سطح پوست در یک عکس اندازه‌گیری می‌شود. این با اندازه‌گیری روی گرافی یکی نیست: با آن همبستگی دارد و جایش را نمی‌گیرد. هر جا تصمیم به گرافی وابسته باشد، این صفحه و خودِ گزارش همان را می‌گویند.

در این مرکز چه اتفاقی می‌افتد

ارزیابی با سه عکس ایستاده شروع می‌شود — روبه‌رو، جانبی و پشت. همهٔ زاویه‌ها روی همان عکس‌ها اندازه‌گیری می‌شوند، گزارش عدد و درجهٔ هرکدام را می‌نویسد، و برنامهٔ تمرین از روی همان عددها بسته می‌شود نه از روی یک الگوی آماده. آنالیز پاسچر کل مسیر را توضیح می‌دهد، و ارزیابی آنلاین را می‌شود همین حالا از روی عکس خودتان شروع کرد.

پرسش‌های پرتکرار

چرخش خلفی لگن از چند درجه شروع می‌شود؟

وقتی لگن به جلو یا عقب چرخیده (تیلت ساجیتال لگن) بیشتر از ۰° باشد، به‌عنوان یافته گزارش می‌شود. باند «چرخش خلفی خفیف» از همین‌جا شروع می‌شود. مبنای این باندها: Herrington L, Man Ther 2011;16:646-8

آیا از روی عکس می‌شود چرخش خلفی لگن را تشخیص داد؟

عکس، عدد می‌دهد — و عدد چیزی است که بیشتر ارزیابی‌ها ندارند. ولی این اندازه‌گیری روی سطح پوست است و جای گرافی را نمی‌گیرد. کوتاهی همسترینگ و ضعف بازکننده‌های کمر؛ تست پوپلیتئال.

شدیدترین حالت چرخش خلفی لگن چه اسمی دارد؟

بدترین باند در این جدول «چرخش خلفی شدید» است. درجه در گزارش کنار خودِ عدد چاپ می‌شود، پس همیشه معلوم است که این کلمه از کدام اندازه‌گیری درآمده.

نوبت ارزیابی بگیرید

ارزیابی حضوری در کلینیک قوچان، خراسان رضوی انجام می‌شود؛ ارزیابی اولیهٔ آنلاین را از هر شهری می‌توانید انجام دهید. برای هماهنگی وقت یا پرسیدن سؤال، تماس بگیرید یا گزارش و عکس‌هایتان را در واتساپ بفرستید.

آدرس: خراسان رضوی، قوچان، خیابان نیکویی، مجتمع پارسه، واحد ۳ · نمایش روی نقشه
ساعات کاری: شنبه تا چهارشنبه ۹ تا ۲۰ · پنجشنبه ۹ تا ۱۴